Bugu ya vhugudisi ha tsireledzo 


Bugu hei ndi ya: 

Khamphani???????????????????????????? 
Nomboro ya Khamphani??????????????????????? 
Notsi???????????????????????????????. 
?????????????????????????????????... 
?????????????????????????????????? 


MVULATSINGA 

Vho ṱanganedzwa kha vhupo ha ????????????????????? 

Notsi kha bugu hei ndi dza u thivhela vhone na vhashumisani kha u vhaisala kana u lwala musi vha tshi khou shuma kha thandela hei. 

Nga thuso yavho ri nga fhaḓa thandela hei hu si na muthu o huvhalesaho. 

Tshibugwana hetshi tshi katela milayo ya u angaredza ine muthu muṅwe na muṅwe a tea u i tevhela. 

KHA VHA DZHIELE NṰHA MUTAKALO NA TSIRELEDZO, VHA NGA TSIRELEDZA VHUTSHILO HAVHO! 

























TSHITATAMENNDE TSHA ZWINE ZWA TEA U SWIKELELWA 

* Vhashumi vhoṱhe kha thandela hei ndi vha ndeme. Ndi vha ndeme kha khamphani na kha miṋa yavho. 

* Muṅwe na muṅwe u na pfanelo ya u vha mushumoni ho tsireledzeaho nahone hu re na mutakalo wavhuḓi, na u vha na pfanelo dza u ya hayani a tshi bva mushumoni o takala nahone a songo huvhala Ḓuvha ?i?we na ?i?we. 

* Hetshi ndi tshone tshipikwa tshihulwane tshine ra lwela tshone, nahone ri khou tenda uri hezwi zwi nga swikelelea nga vhuḓiimiseli ha tshigwada musi vhathu vhoṱhe vho ḓidzhenisa khazwo. 

* Sa mutholi, ro ḓiimisela u nekedza vhupo ha mushumo ho tsireledzeaho nahone hu re na mutakalo na zwishumiswa zwo teaho. Ro zwi vhona zwauri mutakalo na tsireledzo ndi zwa ndeme u fhira dzimbekanyamushumo na dzimbadelo. Masiandoitwa a u huvhala a vhanga u lozwea ha tshelede kha muthu na kha thandela. 

* Sa vhashumi, ro ḓiimisela u shuma na u ḓifara zwavhuḓi nahone ro takala muvhilini tshifhinga tshoṱhe. 

* Muṅwe na muṅwe u na pfanelo na mushumo wa u fhelisa na u dzudzanya fhethu hu songo tsireledzeaho kana mulayo. 























DZINOTSI MALUGANA NA MUTAKALO WAVHUḒI NA KUTSHILELE KWO TSIRELEDZEAHO. 

Muthu muṅwe na muṅwe ane a khou shuma kha thandela hei u na vhuḓifhinduleli kha ene mune ha u thivhela mafuvhalo, vhaḓwe vhashumi na tshitshavha nga u angaredza. 

Vha fanela u tevhedzela milayo ya mtakalo na ya u tsireledzea ine ya wanala kha iyi bugu. 

Vha fanela u tevhedzela ndaela dzoṱhe dza mutakalo na u tsireledzea dze vha nekedzwa nga muhulwane kana nga vhaḓwe vhaofisiri vha zwa mutakalo na tsireledzo. 

Vha fanela u vhala na u tevhedzela saini (tswayo) dzoṱhe dza mutakalo na vhutsireledzi dzo vhewaho fhethu henefho. Tshaka dza dzo fhambanaho dza mutakalo na tsireledzo dzi hone kha bugu hei. 

Arali vha vhona muṅwe muthu a tshi khou ita zwine zwa nga vha nga khombo, vha fanela u mu kaidza na zwenezwo. Arali a isa phanḓa, vha fanela u ḓivhadza muhulwane wavho kana muofisiri wa mutakalo na tsireledzo. 

Muṅwe na muṅwe a sa ṱhonifhi milayo ya mutakalo na tsireledzo, ndaela kana tswayo, a nga kha ?i bviswa fhethu henefho kana a pandelwa. 

Arali vha si na vhuṱanzi, kha vha ambe na muhulwane wavho. 

Kha vha vhe na vhuḓifhinduleli 
Kha vha ṱhogomele mutakalo wavho na u vhona uri vho tsireledzea 




MILAYO YA MUTAKALO NA U TSIRELEDZEA 

Vha songo: 
* Ambara zwi pataho kana zwa lusi 
* dzidzhuwe?ari 

Kha vha dzulele u ambara: 
* Zwiambaro zwa u vha tsireledza 
* Zwienda na mabutswu zwa u vha tsireledza zwo tendelwaho 
* Gondolo musi vhe nnḓa ha ofisi 
* Magammbutsu musi vha tshi khou shuma kha semennde yo nukalaho, maḓi kana matope 

Kha vha humbule nga ha mutakalo na u tsireledzea nahone vha shume vho tsireledzea 

Kha vha ambare zwitsireledzi zwa maṋo zwo teaho: 
* Musi vha tshi khou weledela kana vha tshi khou girainda 
* Vha fhethu hu re na mabuse manzhi 
* Musi hu na luswayo lu no sumbedza uri zwitsireledzi zwa maṋo zwi tea u ambarwa 
* Huṅwe na huṅwe hune maṋo a nga vhaisala 

      Vha na maṋo mavhili fhedzi, kha vha a ṱhogomele 







Kha vha shumise magiḽafu, dziephuroni kana zwiṅwe zwiambaro zwa tshipentshela arali vho fara zwi tevheleho: 

* Zwishumiswa zwa rafu/khombo 
* Mishonga 
* Zwithu zwi fhisaho kana zwi rotholaho 
* Zwithu zwi re na ṱhodzi dzi fhiraho 

Kha vha ambare zwitsireledzi zwa nḓevhe arali hu na luswayo lu sumbedzaho uri vha fhethu hune ha ṱoḓea tsireledzo ya n?evhe,kana vha fhethu hune ha vha na phosho khulwane. 

Kha vha ambare resipirethari (tshithu tsha u fema ngatsho) arali: 
* vha tshi khou pennda 
* vha tshi khou fhisa zwiṅwe zwithu 
* arali hu na iṅwe khombo ya u phoizena, 
* na masiki ya buse arali hu na buse 

Kha vha shumise zwishumiswa zwa mutakalo na u tsireledzea zwa tshipentshela vhutsireledzi arali vha tshi khou shuma fhethu ha khombo kana hu songo tsireledzeaho. 

Kha vha vhige u xela kana u tshinyala ha zwishumiswa zwa mutakalo na tsireledzo kana zwiambaro zwa u tsireledza nga u ṱavhanya kha muhulwane kana muofisiri wa mutakalo na tsireledzo. 






Arali vha tshi khou takulela tshithu nṱha, kha vha vhe na vhuṱanzi uri: 
* vha khotha magona na u ita uri muṱana wavho u vhe tswithithi ndi uri u songo khothea 
* vha wane thuso kha u takula tshithu tshi lemelaho (zwine zwa vha na tshileme tshine tsha lingana na hafu ya tsha muvhili wavho) 
* hu na muthu muthihi ane a nea ndaela musi tshigwada tshi tshi khou hwala tshithu tshi no lemela 
* a hu na zwikhukhulisi zwine zwa ?o vha thivhela u swika fhethu hune vha funa u ya, musi vha saathu thoma u hwala 

Arali vha tshi shumisa ḓeri: 
* kha vha shumise zwanḓa zwoṱhe musi vha tshi gonya 
* kha vha shumise bege ye vha pakata kana tshithu tsha u hwala muhwalo u hwala muhwalo kana tshishumiswa 
* kha vha vhe na vhuṱanzi uri ḓeri yo dzula zwavhuḓi nahone ndi ya vhulapfu ho teaho 
* kha vha vhone uri ḓeri yavho yo tsireledzea, nṱha na fhasi 

Arali vha tshi khou shumisa tshishumiswa tshine tsha shumisa maanḓa a mu?agasi-kana thulusi ya tshanḓa, kha vha vhe na vhuṱanzi uri: 
* vha khou shumisa thulusi yo teaho mushumo wonoyo 
* zwa u fara ngazwo a zwo ngo vu?ea 
* thulusi ya u ṱhukhula I re na vhuhali 
* tshezela dzi si na ṱhoho ya ?tshivhumbeo tsha ngowa? 
* zwishumiswa zwa maanḓa a zwo ngo tea u hwalesa 





Ndi vhathu vho zwi gudelaho fhedzi vhane vha shumisa kana u lugisa thulusi na zwishumuswa. 

Musi vha saathu u funga mutshini: 
* kha vha vhone uri zwitsireledzi zwi hone tsini 
* kha vha vhone uri vhaḓwe vhathu vho tsireledzea 

Musi vha saathu u lugisa kana u vhekanya zwavhuḓi mutshini, KHA VHA IME  na u dzima mutshini. 
VHA SONGO shuma kha mutshini musi u tshi khou bvuma kana u shuma (running) 

Kha vha ṱole zwishumiswa zwoṱhe zwa u hwala mihwalo 
Arali zwo tshinyala kana u vunḓea, kha vha ḓivhadze mulanguli 

Vha songo shumisa muya wa khomphresa u ṱanzwa zwiambaro, nahone vha songo u livhisa kha muṅwe muthu. 

A vho ngo tendelwa u shumisa tshishumiswa na tshithihi kana tshiendedzi nga nnḓa ha musi vha na ndugelo na u newa maanḓa a u ita zwenezwo. 

Vha songo vhanga mulilo! 

Kha vha ṱhonifhe luswayo ?a hu dahiwi? 

Kha vha wane fhethu ha tsini hune zwidzimamulilo zwa wanala hone, na uri zwi shumiswa hani. 








Vha songo vhea peṱirolo hu no fhisa kana hu na nzini ino khou bvuma 

Kha vha vhee zwiluḓi zwi faraho mulilo zwi si zwinzhi nahone kha zwikhonthina zwo teaho nahone zwo tsireledzeaho 

Arali vha tshi shumisa tshilabi tsha oili: 
Vho no fhedza u tshi shumisa kha vha tshi vhee tsini na ma?iromo amethala, kana u zwi la?a ho tsireledzeaho 
Kha vha vhee zwilabi zwa oili kule na phaiphi dza oksidzheni 

Kha vha vhee hithara dzi hwaleaho kule na zwishumiswa zwi faraho mulilo 

Kufarele kwa khemikhala dza mulimo 

Arali vha nga ṱangana na nyimele ine vha khou tea u fara zwishumiswa zwa khemikhala, hu na milayo i si gathi ine vha fanele u i tevhela: 

* Tshishumiswa tsha u Tsireledza Muthu tshi fanela u ambarwa tshifhinga tshoṱhe musi vha tshi fara dzikhemikhala. 
* Kha vha dzudzanye uri hu vhe na muthu wa vhuvhili, o ambaraho zwiambaro zwo teaho zwa u tsireledza, ane a ?o ima henefho tsini u itela u thusa arali ha vha na tshiimo tsha shishi. 
* Kha vha ḓivhadze zwine vha khou ṱoḓou ita kha mulanguli wavho kana kha nnḓu ya ndangulo u itela u dzudzanya thuso ya shishi arali i tshi nga ṱoḓea. 
* Kha vha ḓivhadze u huvhala huṅwe n huṅwe, naho hu huṱuku kha senthara ya zwa dzilafho kana mulanguli. 

















* Vha tevhele maga o teaho tshifhinga tshoṱhe musi vha tshi tsitsa dzikhemikhala (reagents) 
* Vha songo dzhia maga a u khauledza 

* Musi vha tshi khou bvisa khemikhala ya bwindi, kha vha vhe na phaiphi i re na maḓi tsini u itela tshifhinga tsha shishi . 

Vha songo shumisa tshumiswa tsha muḓagasi musi tshi saathu u ḓoliwa nga muthu o teaho uri tsho tsireledzea. 

Vha songo shumisa thulusi dza muḓagasi kana tshishumiswa vho ima maḓini. 

Kha vha ite uri fhethu hune vha khou shumela hone hu vhe ho kunaho nga u: 
* dzulela u bvisa tshika, buse na oili 
* u posa tshika binini 

Kha vha ite uri bada dza u dzhena dzi vhe dzo tsireledzeaho nga u: 
* Vha songo vala nḓila dza u bva musi hu na mulilo kana ndila dza vhuendi nga dzi thulusi kana zwishumuswa. 
* Vha songo vhea materiala a si tsheenaho mushumo kha zwi?episina kana nḓilani. 

Kha vha ḓivhe fhethu hune vha shumela hone, nga maanda : 
* Tswayo dza tsivhudzo (ngafhadzo) 
* Fhethu hune zwishumiswa zwa mulilo zwa vheiwa hone 




















TSWAYO DZA MUTAKALO NA VHUTSIRELEDZI 

Smoking prohibited 
U daha zwo iledzwa 

Fire and open flames prohibited 
Mulilo na zwi?ommbi zwi no khou duga zwo iledzwa 

Thoroughfare for pedestrians prohibited 
Muenda nga nayo ha ngo tendelwa u tshimbila badani hei 

Drinking of this water is prohibited 
U nwa maḓi aya zwo iledzwa 

Proceeding beyond this point is prohibited 
U fhirela phanda zwo iledzwa 

Eye protection shall be worn 
Mangilasi a maṋo a fanela u ambarwa 

Respiratory protection shall be worn 
Zwa fema ngazwo zwi fanela u ambarwa 

Head protection shall be worn 
Zwitsireledzi zwa ṱhoho zwi fanela u ambarwa 

Hearing protection shall be worn 
Zwitsireledzi zwa nḓevhe zwi fanela u ambariwa 

(Muffs) (Refer back to S.A.N.S 
specifications: Can specify D/B) 

Hand protection shall be worn 
Zwitsireledzi zwa zwanḓa zwi fanela u ambarwa 

Foot and leg protection against liquids shall be worn 
Zwitsireledzi zwa milenzhe kha zwiluḓi zwi fanela u ambarwa 

Face protection shall be worn 
Zwitsireledzi zwa khofheni zwi fanela u ambarwa 

Dust mask shall be worn 
Masiki wa buse u fanela u ambarwa 

Safety harness and lifelines shall be worn 
Mabannda a u tsireledza a tea u ambariwa 


Keep area clean 
Kha vha ite uri fhethu afho hu dzule ho kuna 

First Aid Equipment 
Zwishumiswa zwa thusoṱhanzi 

General direction 
Sia nga u angaredza 

Direction to Escape Route 
Ha u bva musi zwo vhifha 

Manned First Aid Station 
Tshiṱitshi tsha thusoṱhanzi ya vhathu 

Drinking water 
Maḓi a u nwa 

Location of Fire Fighting Equipment 
Hu wanalaho zwishumiswa zwa u lwa na mulilo 

Fire Extinguisher 
Tshidzimamulilo 

Fire Hydrant 
Phaiphi ya maḓi a u dzima mulilo 

Fire Alarm 
A?amu ya mulilo 

Warning of fire hazard 
Tsivhudzo ya nga ha mulilo 

Warning of explosion hazard 
Tsivhudzo ya mithuthubo 

Beware of ionizing radiation 


General warning of electrical shock hazard 
Tsivhudzo nyangaredzi nga ha khombo ya muḓagasi 

Warning of suspended loads hazard 
Tsivhudzo ya u iledza zwi lemelaho 


* Kha vha ṱhogomele zwiendisi na zwishumiswa zwi no tshimbila 

* Kha vha shumise bada na nḓila dzo teaho 

* Vha songo fara ya u khauledza 

Kha vha vhe na vhutanzi uri thambo dza zwishumiswa zwa muḓagasi dzi kha tshiimo tshavhuḓi 

Vha songo shumisa ḓeri na mi?wadzi ya mutale tsini na thambo dza muḓagasi dzi te nṱha 

Vha songo ima kana mutshini muṅwe na muṅwe une vha khou shuma ngawo tsini hu swikaho mithara dza 3,5 na khebu?u ya muḓagasi dzine dza vha nṱha 

Kha vha ime!! Musi vha tshi khou sendela tsini na dzikhebu?u 

Vha songo lingedza u gonya pala kana u thithisa dzikhontheina dza mulilo mapalani 

Arali vho tea u shuma tsini na khebu?u ya muḓagasi, kha vha humbele mulanguli wavho uri a vha thuse. Vha songo isa phanḓa vha songo wana ngeletshedzo i bvaho ha mulanguli. 
















Vha songo namela kha tshishumiswa tshi tshimbilaho kana tshiendisi tsha u fhaḓa nga nnḓa ha musi vho tendelwa u ita ngauralo. Vhatshimbidzi kana vhareili vhoṱhe vha tea u vha na ḽaisentsi yo teaho ya u reila. 

Kha vha wane dzilafho na zwenezwo naho fuvhalo ?i ḽiṱuku, na u vhona uri mafuvhalo oṱhe o vhigiwa. 

A vha ngo tendelwa u thoma mulilo huṅwe na huṅwe 

Kha vha nwe hune ha vha na maḓi a u ṱwa kana fhethu ho sumbedzwaho uri ndi ?Ma?i a u nwa? 

Arali vha tshi khou weledela kana u saha 
* Kha vha bvise kana vha tsireledze kana u tiba matheriala woṱhe une wa nga vhanga mulilo tsini 
* Kha vha vhe na vhuṱanzi uri tshidzimamulilo tshi hone 
* Kha vha ṱole dziphaiphi kana u bvuḓa kha hune dza ṱumana hone 
* Kha vha shumise zwishumiswa zwa tsireledzo na zwiambaro 

Vha so ngo thithisa zwishumiswa zwa mutakalo na vhutsireledzi! 

Arali vho namela nga murahu ha ṱhiraka, vha so ngo: 
* Dzula nga matungo kana kha ṱhanga 
* Dzula nga nṱha ha muhwalo 
* Ya nnḓa na ngomu musi goloi i tshi khou gidima 















Tshikhafula a tshi nga itiwa, u vhekanywa kana u vhofhololwa hu na muthu o teaho o tholiwaho nga rakon?iraka 

Tshikhafula tshi songo khwaṱhaho a tshi ngo fanela u shumiswa, nahone arali tsho tshinyala tshi tea u lugisiwa kana u vhigiwa kha muthu o teaho. 

Magokoko a si na tshithu, makasi  kana zwidina a zwo lugela u tika tshikhafula. Fhethu ha u shumela a hu ngo fanela u fhaṱelwa nṱha ha huṅwe fhethu ha u shumela hafhu. 

U shumisa tshikhafula tshi songo fhelelaho ho iledzwa. Arali tshikhafula tshi nga nḓila i songo tsireledzeaho, tsho tea u bviswa tsha dovha tsha vhewa luswayo (lwa u sumbedza uri tshi khombo) 

Tshikhafula a tsho ngo tea u bviswa musi mushumo u vhukati 

A hu na muthu o tendelwaho u vha kha tshikhafula musi mutsho u si wavhuḓi 

Arali vha tshi khou shuma nga tshikhafula tshine tsha vha na vhunṱha ha mithara 2, nahone hu si na zwa u farelela, vha fanela u ambara bannda ?a tsireledzo 

Zwikhafula zwoṱhe zwi fanela u vha na tswayo dza zwikhafula dza?zwo tsireledzea kha u shumisa? na ?a zwo ngo tsireledzea kha u zwi shumisa?. 































Arali vha tshi khou shuma kha milindi yo tsaho u fhira mithara dza 1,5 , vha dzhiele nzhele: 
* A hu na mavu a lupuse kana zwishumiswa nga matungo a mithara 1 
* Vha songo shuma nga fhasi ha zwithu zwo nembeledzwaho kana nga matungo hu na mitwe kana ho litshedzana 
* Matungo o tikiwa kana u khwaṱhiswa 
* Fhethu ho vuleaho ho tsireledzwa 

Kha vha vhe na vhuṱanzi uri tshiṱhopho a tshi khou dzinginyea nahone tsho khwaṱha kana tsho tsireledzea 

Tsinde ?a tshiṱhopho ?i tea u vha vhuphara ha vhulapfu luraru 
Tshi?episi tshiṅwe na tshiṅwe tshi fanela u vha zwa u farelela nga matungo 

Kha vha vhone uri nga matungo a fhethu a hu na matheriala kana tshishumiswa. 

















MILAYO YA U ANGAREDZA 

Musi vha fhethu ha u shumela, a vha ngo tendelwa u: 

-?a na zwikambi na zwidzidzivhadzi (nga nnḓa ha musi zwi zwo randelwaho, naho zwo ralo vha ?o tea u ḓivhadza mulanguli wavho) 
-u nwa halwa kana u shumisa zwiṅwe zwithu zwo iledzwaho 
-u levhela kana u lwa na vhaḓwe 
-u ?a na zwigidi 
-u shumisa maṱamba 
-u rwa kana u shushedza vhaḓwe 
-u fara miṱangano hu si na thendelo ya mulanguli 
-u nea vhathu mabammbiri kana dzigurannḓa 



















MILAYO YA U ANGAREDZA 
Musi vha fhethu ha u shumela A VHO NGO FANELA u: 
-u ?a na maboḓelo kana zwikoṱikoṱi zwa nyamunaithi kana u bika zwiḽiwa, nga nnḓa ha fhethu ho itelwaho zwenezwo 
-u ita vhutshinyi kana zwa vhugevhenga 
-u tshinyadza thundu 
-u ?a na zwifuwo/zwipuka 
 u ?a na vhathu vha songo tendelwaho 
-u inga / ṱomba halwa 
-u ?a na tshiendisi nga nnḓa ha thendelo ya mulanguli 
-u ḓana dziphosiṱara kana dzifu?aga dza zwa politiki phanḓa ha musi vha tshi tendelwa 
























TSUMBO DZA TSWAYO DZA MUTAKALO NA TSIRELEDZO 













































			FHETHU HA U FHAḒA 

				?hanziela ya Vhugudisi 

Dzina nga vhuḓalo????????????????????. 

Nomboro ya ID?????????????????????? 

Khethekanyo???????????????????????. 
						(Mushumo/?halutshedzo) 

Kha tshumelo ya:  ????????????????????? 
					Dzina ?a  Rakon?iraka 

Ndi khou khwaṱhisedza uri ndo?????????????????????? 
Dzhenela tsumbamushumo dza ?holo ya fhethu na u ṱanganedza tshibugwana tsha fhethu ha vhashumi ? na milayo nga u angaredza, na uri ndo vhala, na u pfesesa & u ṱanganedza zwi re nga ngomu. 


Tsaino: ????????????????????????????????.. 

Ḓuvha: ????????????????????????????????... 


